Kisah Tanggal Tilu Belas

Selepas Isya.

Udara malam mulai dingin.

Jalan di depan serambi sesekali masih dilewati motor.

Di atas meja kecil, kopi hitam mengepul.

Pisang goreng tinggal beberapa.

Mang Ujang baru datang.

Ia duduk sambil melepas sandal.

“Capé euy…”

Mang Didin tertawa.

“Ti mana ?”

“Ti kantor.”

Mang Ujang mengambil kopi yang sudah disiapkan.

Baru dua teguk, ia berkata,

“Isukan tanggal tilu belas, nya ?”

Mang Didin mengangguk.

“Nya.”

Mang Ujang menghela napas.

“Mun aya urusan penting mah…”

“…ulah tanggal tilu belas.”

Mang Didin tertawa.

“Masih kitu kénéh ?”

“Sanés percaya.”

Mang Ujang tersenyum.

“Jaga-jaga.”

Ajengan Manglayang yang sejak tadi diam, ikut tersenyum.

“Jaga-jaga naon ?”

Mang Ujang menoleh.

“Eta, Ajengan…”

“…tanggal tilu belas.”

“Ceuk jalma mah kurang alus.”

Ajengan mengangguk kecil.

“Kurang alus…”

Beliau mengulangnya.

“Naon sababna ?”

Mang Ujang mengangkat bahu.

“Teu nyaho.”

“Pokona mah…”

“…kitu.”

Beberapa orang tertawa.

Ajengan mengambil kitab yang terletak di sampingnya.

“Urang tingali…”

“…kumaha ieu perkara dina agama.”

Beliau membuka Riyāḍ al-Ṣāliḥīn.

Telunjuknya berhenti pada satu bab.

Beliau membaca judulnya.

بَابُ النَّهْيِ عَنِ التَّطَيُّرِ

Bābu al-nahyi ʿani al-taṭayyur.

Makna gandul terdengar pelan.

Bab larangan tumindak pesimis lantaran tanda-tanda.

Mang Didin mendekat sedikit.

Ajengan melanjutkan.

Taṭayyur…”

“…sok disebut ogé ṭiyarah.”

“Naon maksudna ?”

Mang Ujang menjawab,

“Nganggap hiji tanda téh mawa goréng ?”

Ajengan mengangguk.

“Leres.”

“Tapi urang bedakeun heula.”

“Lamun teu resep kana hiji hal…”

“…eta mah can tangtu ṭiyarah.”

“Nu jadi perkara téh…”

“…lamun hiji tanda dipercaya mawa nasib.”

“Terus…”

“…lantaran éta tanda…”

“…urang maju atawa mundur.”


Ajengan membaca hadits.

لَا عَدْوَى وَلَا طِيَرَةَ، وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ

Lā ʿadwā wa lā ṭiyarata, wa yuʿjibunī al-faʾlu.

Makna gandul:

Ora ana ṭiyarah, lan aku seneng marang fa’al.

Mang Ujang bertanya,

“Fa’al téh naon, Ajengan ?”

Ajengan kembali melihat kitab.

Beliau membaca:

الْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ

Al-kalimatu al-ṭayyibah.

Makna gandul:

Tembung kang becik.

Ajengan tersenyum.

“Kecap anu alus.”

“Misalna…”

“‘Mugia lancar.’”

“‘Insya Allah janten.’”

“‘Mugia dipaparin kahadéan.’”

Mang Didin mengangguk.

“Jadi fa’al mah…”

“…lain percaya kana tanda ?”

“Sanés.”

Ajengan menutup kitab sebentar.

“Fa’al téh kecap anu alus.”

“Urang resep ngadéngéna.”

“Haté jadi lega.”

“Tapi urang teu nyebut…”

“…kecap éta anu nangtukeun hasil.”


Mang Ujang kembali menyeruput kopi.

“Terus lamun tanggal tilu belas ?”

Ajengan tersenyum.

“Lamun ngan saukur tanggal…”

“…nya tanggal.”

“Teu mawa rezeki.”

“Teu mawa sial.”

“Teu ogé bisa nangtukeun hasil hiji urusan.”

Mang Didin menyela,

“Lamun aya anu ngomong…”

“…‘Tanggal tilu belas mah sial’ ?”

Ajengan mengangguk pelan.

“Lamun nepi ka dipercaya…”

“…terus lantaran éta kapercayaan manehna jadi ngabatalkeun hiji urusan…”

“…ieu nu kudu dipariksa.”

“Sabab…”

“…naon anu ngajadikeun manehna mundur ?”

Mang Ujang diam.

Ajengan melanjutkan.

“Urusanna memang goréng ?”

“Atawa…”

“…tanggalna anu ditakutkeun ?”


Serambi kembali sunyi.

Ajengan membuka kitab lagi.

“Rasulullah …”

“…ngajarkeun urang supaya teu ngagantungkeun hati kana tanda-tanda kitu.”

Beliau berhenti sebentar.

“Sabab…”

“…lamun hiji hal anu teu boga kakawasaan…”

“…urang pasihan kakawasaan dina pikiran urang…”

“…ahirna urang sorangan anu jadi takut.”

Mang Didin mengangguk.

“Padahal…”

“…tanggal mah teu bisa nanaon.”

Ajengan tersenyum.

“Nya.”

“Nu bisa nangtukeun mah…”

“…Allah.”


Mang Ujang tiba-tiba tertawa.

“Jadi lamun isukan tanggal tilu belas…”

“…terus ban motor bocor…”

Ajengan ikut tertawa.

“Ban bocor mah…”

“…ban bocor.”

Semua tertawa.

“Ulah tuluy ngomong…”

“…‘Ieu gara-gara tanggal tilu belas.’”

Mang Didin menyela,

“Lamun isukan malah meunang kontrak ?”

Ajengan tersenyum.

“Ulah ogé…”

“…‘Ieu lantaran tanggal tilu belas.’”

Mereka tertawa lagi.

Ajengan mengambil gorengan terakhir.

“Rezeki mah…”

“…ti Allah.”


Malam semakin larut.

Pembicaraan mulai pelan.

Ajengan kemudian membuka kitab lain.

Iḥyāʾ ʿUlūm al-Dīn.

Beliau tidak membuka halaman terlalu jauh.

“Al-Ghazali…”

“…ngajelaskeun hiji hal anu saé.”

Telunjuknya berhenti.

Beliau membaca:

الفرق بين الفأل والطيرة أن الفأل إنما هو من طريق حسن الظن بالله، والطيرة إنما هي من طريق الاتكال على شيء سواه

Al-farqu bayna al-faʾli wa al-ṭiyarati anna al-faʾla innamā huwa min ṭarīqi ḥusni al-ẓanni billāh, wa al-ṭiyaratu innamā hiya min ṭarīqi al-ittikāli ʿalā shayʾin siwāh.

Makna gandul:

Bedane fa’al lan ṭiyarah, fa’al iku saka dalan sangka becik marang Allah, dene ṭiyarah iku saka gumantung marang liyane Allah.

Ajengan menutup kitab.

“Eta…”

“…nu penting.”

Mang Ujang menatapnya.

Ajengan melanjutkan.

“Fa’al…”

“…ngajarkeun urang sangka alus ka Allah.”

“Sedengkeun ṭiyarah…”

“…bisa ngajadikeun urang gumantung kana hal séjén.”

“Jadi masalahna lain angka.”

“Masalahna…”

“…haté urang keur gumantung ka saha.”

Tidak ada yang menjawab.


Beberapa saat kemudian Mang Didin berkata,

“Jadi lamun isukan aya urusan…”

“…urang tetep ikhtiar ?”

Ajengan mengangguk.

“Leres.”

“Urang datang.”

“Urang usaha.”

“Urang jaga janji.”

“Urang do’a.”

“Lamun hasil…”

“…Alhamdulillah.”

“Lamun henteu…”

“…urang tingali deui.”

“Naon anu kudu diperbaiki.”

Beliau tersenyum.

“Teu kudu néangan…”

“…salahna dina tanggal.”


Mang Ujang melihat jam.

“Geus peuting.”

Ajengan tertawa kecil.

“Nya…”

“…geus waktuna mulang.”

Kitab ditutup.

Cangkir-cangkir mulai dikumpulkan.

Gorengan habis.

Sandal satu per satu dipakai kembali.

Sebelum berdiri, Mang Ujang berkata,

“Jadi tanggal tilu belas…”

“…biasa wae.”

Ajengan tersenyum.

“Biasa.”

“Nu penting…”

“…ulah nepi ka hiji angka…”

“…ngéléhkeun tawakkal.”

Mereka berdiri.

Serambi kembali sepi.

Malam terus berjalan.

Dan tanggal tiga belas…

tetap menjadi tanggal tiga belas.

Tidak lebih.

Tidak kurang.

↗ Bagikan Tulisan Ini